مکان آن حضرت
محل غيبت او ابتداء سرداب مقدس است که از آنجا غيبت فرمود، ولي چنانکه شيخ طوسي فرموده است: سرداب مقدس محل ابتداء غيبت بوده نه اينکه هم اکنون در آن سرداب بسر ميبرد، که عامه عمياء ايراد کردهاند که چگونه ميشود با اين طول مدت در سرداب زندگي ميکند و اکل و شرب او از کجا است؟! ما هرگز چنين اعتقادي نداريم، اين اعتقاد را به ما بسته اند و سپس ايراد کردهاند.
با اين که بر فرض که چنين عقيده نيز داشته باشيم، باز هم مانعي ندارد. زيرا که ايشان معتقدند که دجال در مغاره يا در چاهي محبوس است و دست و پاي او بسته است، مع ذلک خداوند او را کفايت ميکند، پس چه مانعي دارد که ولي خود را هم در سرداب کفالت کند؟ به هر حال مکان آن حضرت در زمان غيبت صغري در مدينه بوده، در کوه رضوي. در ابتدا خواص از دوستان از مکان او مطلع بودند، سپس احدي بر وي اطلاع نيافت.
حضرت صادق عليه السلام فرمود:
«قائم ما را دو غيبت است يکي کوتاه و ديگري دراز در اول خاصهي شيعهي او به مکان او عالمند و در دوم خاصهي مواليان او هم نميدانند» [1]
و نيز روزي نظري به کوه رضوي افکند و فرمود:
«براي صاحب اين امر در اين کوه دو غيبت است، يکي درازتر از ديگري». [2]
پس معلوم ميشود که در غيبت صغري و کبري هر دو مکان آن حضرت کوه رضوي است.
و در حديث ديگر از حضرت باقر عليه السلام فرمود:
«نعم المنزل طيبة»
نيکو منزلي است طيبه يعني مدينه. [3]
و از جاي ديگر نيز استفاده ميشود که در اطراف مکه نيز منزل دارد، بالاخره در حوالي مکه و مدينه بسر ميبرد و از مواضع ديگر نيز استفاده ميشود که او در هر کجا هست محل او هم مانند خود او از انظار مستور است و اين هم بعدي ندارد که در کوههاي مکه و مدينه منزل داشته باشد، اما کسي او را و مکان او را نبيند. چنانکه عامه ميگويند: بهشت شداد از انظار مخفي است.
[1] معجم احاديث الامام المهدي ارواحنا له الفداء :364:3 ح 912، اصول کافي: 382:1 ح 19:901، بحار: 155:52 ب 23 ح 11-10.
[2] معجم احاديث الامام المهدي ارواحنا له الفداء :366:3 ح 914، بحار: 153:52، ب 23 ح 7.
[3] معجم احاديث الامام المهدي ارواحنا له الفداء :230:3 ح 753، اصول کافي: 381:1 ح 16:898، بحار: 157:52 ب 23 ح 20.