حديث فوق به علاوه امتحان و وجه امتحان، تمحيص و تمييز را نيز متعرض بود و از جمله اخباري که به اين جهت اشاره دارد اين است:
حضرت صادق عليه السلام فرمود:
«اين امر نخواهد شد مگر بعد از مايوس شدن، نه به خدا قسم تا اينکه از هم جدا و ممتاز شويد، نه به خدا قسم تا اينکه خالص شويد، نه به خدا قسم تا اينکه آن کس که شقي باشد شقي شود (يعني شقاوتش ظاهر شود) و آنکه سعيد باشد بماند». [1]
و نيز فرمود:
«چگونه خواهيد بود آنگاه که نه امام رهنمائي شما را باشد و نه عملي، بعضي از بعضي بيزاري جوئيد، پس در آن هنگام از يکديگر ممتاز و جدا شويد و خالص گرديد و غربال شويد». [2]
و حضرت باقر عليه السلام فرمود:
«هيهات هيهات فرج ما نخواهد بود تا اينکه غربال شويد، باز هم غربال شويد، باز هم غربال شويد، تا اينکه هر چه کدر و تيره است برود و هر چه صاف است بماند». [3]
و امير المومنين عليه السلام فرمود:
«مثل شما مثل کسي باشد که او را طعامي باشد (از گندم و برنج و عدس و ماش و غيره) پس او را پاک کند و در انبار نهد، پس از چندي بر سر او آيد سوس در وي افتاده باشد و بعضي از آن را فاسد کرده باشد، پس دوباره او را پاک کند و سوس زده‏اش را دور سازد و در انبار نهد، چندي بگذرد بار در وي سوس افتد، پس باز او را پاک کند و همچنين تا اينکه بماند مقداري که هر چه بماند ديگر سوس در وي نيفتد يا به او آفت نرساند، همچنين شماها از يکديگر متميز و جدا مي‏شويد تا اينکه نماند مگر جمعيتي که ديگر هيچ فتنه‏اي به ايشان آسيب نرساند». [4]
حضرت باقر عليه السلام فرمود:
«اي گروه شيعه البته تمحيص خواهيد شد يعني خالص خواهيد شد مانند خالص شدن سرمه در چشم، زيرا که صاحب سرمه مي‏فهمد وقتي را که سرمه در چشم او داخل مي‏شود، اما نمي‏فهمد وقتي را که چشم از سرمه خالص مي‏شود، همچنين يکي از شما صبح مي‏کند در حالي که بر شريعت ما و امر ماست و شام مي‏کند در حالي که از امر ما خارج شده يا شام مي‏کند در حالي که بر شريعت ما و امر ماست و صبح مي‏کند در حاليکه از شريعت ما خارج گشته و خود نمي‏فهمد». [5]
و حضرت صادق عليه السلام فرمود:
«به خدا قسم که شما شکسته مي‏شويد همچنانکه شيشه شکسته مي‏شود، بلکه شيشه پس از شکستن برگردانده مي‏شود، پس برمي‏گردد مانند اول، اما شما شکسته خواهيد شد مانند شکسته شدن سفال که برگردانده نمي‏شود، به خدا قسم که خالص خواهيد شد، به خدا قسم که غربال خواهيد شد چنانکه پوشال از گندم غربال مي‏شود». [6]