در وظايف و تکاليف ايام غيبت و ظهور
اين باب در بيان دو نوع وظيفه است: يکي وظيفه‏ي هر فرد در زمان غيبت، و ديگر وظيفه در وقت ظهور.
اما نوع اول: پس مقصود از وي تمام وظائف شرعيه نيست، زيرا که حال آنها از کتب فقيهه معلوم است و تفصيل آن به تمامه مستلزم نوشتن يک دوره فقه است.
- اجمالا معلوم است که زمان غيبت با زمان حضور از جهت تکاليف فرق نمي‏کند و آنچه که صاحب اين امر زماني مفقود خواهد شد، پس در آن وقت چه بايد کرد؟
فرمود: «متمسک شويد به امر اول که بر او بوديد تا اينکه ظاهر شود براي شما».
و نيز فرمود: «تمسک کنيد به آنچه در دست شما است تا امر روشن شود».
و نيز فرمود: «فتره‏اي واقع خواهد شد که دسترسي به علم نداشته باشيد. گفتند: پس چه کنيم در آن وقت؟ فرمود: بر همانچه الآن هستيد باشيد تا ستاره‏ي شما طلوع کند»-. [1]
بلکه مقصود آن وظيفه‏اي است که غيبت موجب آن شده و يا مقدمات آن را فراهم کرده که اگر غيبت نبود اين امور نبود تا در مقابل آن وظيفه و حکمي مقرر شود و مجموع وظائف مقرره اين است:
ثبات و استقامت در حفظ ايمان و عقيده، و صبر و تحمل بر شدائد و بر شماتت دشمنان، و زجر سلاطين و کيد شياطين، و اعمال تقيه از صاحبان قدرت، و حذر از دخول در فتنه و سعي در آن و استعمال صمت و سکوت و اعتزال با عدم قدرت و بسط يد از مفسدين و اهل ضلال، و پرهيز از اهل بدعت و صاحبان داعيه و رايت، و ترک قيام و نهضت بداعي غالب شدن بر ملک و دولت، و انتظار فرج کشيدن و دعا بر تعجيل فرج کردن، و ترک استعجال.
و عمده‏ي همه‏ي اينها حفظ ايمان است که به زبان آسان ولي در عصر غيبت بخصوص در آخر الزمان بسيار دشوار و گران است، زيرا که از طرفي حيرت است چنانکه پيغمبرصلي الله عليه و اله و سلم و ائمه عليهم السلام از وي به حيرت تعبير فرمودند: يعني زمان تحير. از آن جهت که آراء و عقايد بسيار و دعوت کنندگان از هر سو بي‏شمار و پرچمهاي فرقه‏هاي ضاله مضله براي دعوت و تبليغ و آشکار از هر گوشه سري برون آيد و از هر سري صدائي در آيد و از هر نائي، نوائي به گوش رسد واز هر بابي، بهائي بزايد و از هر صوفي شيخي درآيد.
و از طرف ديگر فسق و فجور و فجايع آزاد و رغبت نفس به فساد بيشتر است از رغبت به مجاهدت و جهاد، و از طرفي آزار مخالفين و طعن معاندين و ملامت حاسدين، و از طرفي ميل دنيا و مال به اهل فساد و ضلال و فقر و پريشاني به اهل دين و طالب حلال، و از طرفي توجه سلاطين و امراء به اهل فجور و اغنيا و اعراض از اهل حق و فقراء، با اين وصف چگونه مي‏شود استقامت ورزيد و چگونه نگهداري دين مانند نگهداري اخگر آتش در دست نباشد؟
آري بسيار مشکل است «الا من رحمه الله و الا من عصمه الله، نسئل الله الرحمة و العصمة» ان شاء الله.
راه ثبات عقيده و حفظ ايمان و نگهداري نفس از عصيان و طغيان و از فتن و شرور اهل زمان منحصر است به عمل کردن به همان وظائف، و ديگر تامل کردن در چند امر که موجب تسليت خاطر و تسکين قلب مي‏شود:
1- تامل در وعده‏هاي خدا و رسول و ائمه عليهم السلام که وعده‏ي ايشان خلف ندارد، اگر نماند از دنيا مگر يک روز، بايد در همان يک روز وعده ظاهر شو. [2]
2- تامل در امتحان و وجوه امتحان که خداوند همواره اين بشر را در هر عصر و زمان بايد به انحاء مختلفه امتحان کند، خاصه در اين امت که به هر چه اعصار گذشته بخصوص بني اسرائيل امتحان شده‏اند اين امت بايد امتحان شوند، حتي اينکه پيغمبر صلي الله عليه و اله و سلم فرمود:
«اگر در بني اسرائيل شخصي در سوراخ حيواني رفته باشد در اين امت مثل او خواهد شد». [3]
3- تامل در اينکه باطل را مانند حق دولتي است و دولتش را مدتي است، پس بايد مدتش را طي کند و هر صنفي به دولت و حکومت رسد تا باطل همه ظاهر شود، و عدم لياقت و قابليت زمامداري براي غير معصوم روشن شود و معلم گردد که از غير معصوم جز تعدي و ظلم و مکر و خيانت و خدعه و فحشاء و منکر بروز نکند، و ديگر چون دولت دولت باطل است و مدت مدت جولان باطل است؛ البته در مدت باطل و در دولت باطل جز اين نبايد متوقع شد که اهل باطل به رياست رسند و اهل حق مظلوم و مقهور گردند و اهل باطل مرفه حال و آسوده بال و خوش احوال و اهل حق از هر خيري محروم باشند.
حضرت صادق عليه السلام فرمود:
«خود را به شرق زنيد يا به غرب در دولت باطل براي شما نيست مگر قوت». [4]
و فرمود: «دو، دولت است: دولت حق و دولت باطل و هر کدام از اهل حق و باطل در دولت ديگري ضعيف است». [5]
4- تامل در خبرها و پيشگوئي‏هاي ائمه عليهم السلام از هر گونه فتنه و فساد و ظلم و جور و فحشاء و منکر که صدق گفتارشان يکايک در اعصار مختلفه ظاهر شده و مي‏شود.
5- تامل در پيشگوئي‏هاشان از بي تابي و بي طاقتي جمعي از کساني که بر اين امر هستند و ارتداد و خروجشان از دين و از عقيده در اثر استعجال.
6- تامل در پيشگوئي‏ها و اخبار از ظهور مدعيان و داعيه داران و بدعت گذاران و تحذير از ايشان و مجالست با ايشان.
7- تامل در پيش بيني هايشان که براي دفع وساوس و تشکيکات و حفظ قلوب از اضطراب و حفظ نفوس از معاصي و طغيان، از طرفي علامات واضحه و روشن بيان کرده‏اند تا امر بر کسي مشتبه نشود و از طرفي براي تسکين خاطرها و تسليت دلها حالات گذشتگان و مجاهدات و ثبات و استقامت ايشان را نقل فرموده‏اند و از طرفي براي سنگيني و گران نيامدن طول غيبت مردم را به غيبت‏هاي انبياء و طول وعده‏ي حق در مثل نوح و بني اسرائيل متذکر ساخته‏اند.
8- تامل در آنچه ذکر مي‏شود، از امر به صبر و استقامت و فضيلت انتظار فرج و مردن به حال انتظار، پس تامل در اين امور قهرا موجب تسليت و ثبات عقيده و استقامت در ايمان خواهد شد. ان شاء الله تعالي.