اميرمؤمنان(ع) مى‏فرمايد: «مردم در روزگار مهدى(عج) به عبادت و دين روى‏مى‏آورند و نماز را با جماعت برگزار مى‏كنند». [1]



امام صادق(ع) مى‏فرمايد: «خانه‏هاى كوفه به رودخانه كربلا و حيره متصل مى‏شود؛ به‏گونه‏اى كه فرد نمازگزار روز جمعه براى شركت در نماز جمعه سوار بر مركبى تيزرو مى‏شود، ولى بدان نمى‏رسد» [2]
شايد اين كنايه از افزايش و تراكم جمعيت باشد كه مانع شركت و حضور به هنگام او در نماز جمعه مى‏گردد و اين كه همه نمازگزاران در يك‏جا گرد مى‏آيند و بيش از يك نماز جمعه، برگزار نمى‏شود، شايد بر اثر يكى شدن اين سه شهر باشد؛ زيرا از نظر شرعى برگزارى بيش از يك نماز جمعه در يك شهر جايز نيست.
مفضل‏بن‏عمر مى‏گويد: امام صادق(ع) مى‏فرمود: «هنگامى كه قائم ما قيام كند، شخص شب را به صبح مى‏رساند، در حالى كه نادان، ترسو و بخيل است و به هنگام صبح، داناترين مردم، شجاع‏ترين آنان و بخشنده‏ترين انسان‏هاست و پيروزى پيشاپيش امام در حركت خواهد بود». [3]


حضرت على(ع) مى‏فرمايد: «هنگامى كه قائم ما قيام كند ...، كينه‏هاى بندگان نسبت به يك‏ديگر از دل‏هاى‏شان زدوده مى‏گردد». [4]
نيز پيامبر مكرّم اسلام در اين باره مى‏فرمايد: «... در آن روزگار كينه‏ها و دشمنى‏ها از دل‏ها زدوده خواهد گشت». [5]
درباره نابودى فساد اخلاقى و انحراف، پيشواى دوم شيعيان مى‏فرمايد: «خداوند در آخرالزمان مردى را برمى انگيزد كه كسى از منحرفان و فاسدان نمى‏ماند مگر اين كه اصلاح‏گردد». [6]
يكى از ويژگى‏هاى روزگار حضرت مهدى(عج) اين است كه حرص و طمع از ميان مى‏رود و روح بى‏نيازى در انسان‏ها پديدار مى‏شود.
رسول خدا(ص) مى‏فرمايد: «زمانى كه حضرت مهدى(عج) قيام كند، خداوند، غنا و بى‏نيازى را در دل بندگانش مى‏نهد؛ به گونه‏اى كه حضرت اعلام مى‏كند، هر كس به مال و ثروت نياز دارد، بيايد؛ ولى براى آن، كسى پيشقدم نمى‏شود». [7]
نكته جالب توجّه در اين روايت، اين است كه در حديث واژه «عباد» به كار رفته است؛ يعنى اين دگرگونى روحى به گروه ويژه‏اى اختصاص ندارد؛ بلكه اين دگرگونى درونى در همه انسان‏ها پديد مى‏آيد.
هم‏چنين آن حضرت مى‏فرمايد: «شما را به مهدى(عج) بشارت مى‏دهم كه به سوى مردم برانگيخته مى‏گردد؛ در حالى كه زلزله‏ها و اختلاف بر مردم چيره است. آن‏گاه زمين را پر از عدل و داد مى‏كند؛ چنان‏كه پر از ستم و جور شده است و ساكنان زمين و آسمان از او خشنودمى‏گردند.


خداوند، دل‏هاى امّت محمد(ص) را سرشار از بى‏نيازى مى‏كند؛ به گونه‏اى كه منادى ندا مى‏دهد، هر كس به مالى نياز دارد؛ بيايد (تا نيازش رفع شود) ولى جز يك نفر كسى نمى‏آيد. آن‏گاه حضرت مهدى(عج) به او مى‏فرمايد: «نزد خزينه دار برو و بگو مهدى دستور داده است كه به من مال و ثروت بدهى». خزانه دار مى‏گويد: دو دستى پول‏ها را جمع كن. او نيز پول‏ها را در دامن خود مى‏ريزد؛ ولى هنوز از آن‏جا بيرون نرفته است كه از رفتار خويش پشيمان مى‏گردد و با خود مى‏گويد: چه شد كه من طمعكارترين امّت پيامبر(ص) شدم! آيا كسى كه سبب غنا و بى‏نيازى آنان گشت، از بى‏نياز كردن من ناتوان است. آن‏گاه باز مى‏گردد تا اموال را بازگرداند؛ امّا خزانه دار نمى‏پذيرد و مى‏گويد: ماچيزى را كه بخشيديم پس نمى‏گيريم!». [8]



در روايت جمله يملأ قُلوب أمّة محمد به كار رفته است كه شايسته دقت است؛ زيرا غنا و بى‏نيازى مطرح نيست؛ بلكه استغنا و بى‏نيازى روح مطرح است و ممكن است انسان فقير باشد، ولى روحى بى‏نياز داشته باشد. در اين روايت، جمله يملأ قلوب آمده است كه مى‏رساند قلب‏هاى آنان پر از حس بى‏نيازى است و افزون بر آن از نظر مالى نيز در وضعيت خوبى به سر مى‏برند.
درباره رشد خرد، كمال اخلاقى و قوّت قلب مردم در روزگار حضرت مهدى(عج) رواياتى رسيده است كه به بازگويى چند روايت بسنده مى‏كنيم:
امام باقر(ع) مى‏فرمايد: «هنگامى كه حضرت قائم ما قيام كند، دستش را بر سر بندگان خدا مى‏گذارد و خردهاى‏شان را جمع كرده (تمركز مى‏بخشد و رشد مى‏دهد) اخلاقشان را كامل مى‏كند». [9]
در بحارالانوار «أحلامهم» يعنى آرزوهاى‏شان [10]
آمده است.


امام زمان(عج) چون دستورات اسلامى را به‏طور كامل اجرا مى‏كند، باعث رشد فكرى مردم مى‏شود و هدف پيامبر اكرم(ص) كه مى‏فرمايد: «براى به كمال رساندن اخلاق مردم مبعوث شدم» تحقق مى‏يابد.
رسول خدا(ص) به حضرت فاطمه(س) مى‏فرمايد: «خداوند از نسل اين دو (حسن و حسين(ع)) شخصى را برمى انگيزد كه دژهاى گمراهى را مى‏گشايد و دل‏هاى سياه قفل‏خورده را تسخير مى‏نمايد». [11]
امام باقر(ع) مى‏فرمايد: اميرمؤمنان(ع) فرمود: «مردى از فرزندانم ظهور مى‏كند... و دستش را بر سر بندگان خدا مى‏گذارد. آن‏گاه هيچ مؤمنى نمى‏ماند، مگر اين كه، دلش از پاره‏هاى بزرگ آهن و سندان محكم‏تر مى‏شود و توان چهل مرد را دارد». [12]

مردم در روزگار حضرت قائم(عج) فريبندگى دنيا را باور كرده، همه گرفتارى‏ها و گناهان را از آن مى‏دانند و از نظر ايمان و تقوا به حدّى مى‏رسند كه ديگر دنيا مايه فريب آنان نمى‏شود.
رسول خدا(ص) مى‏فرمايد: «زمين بهترين چيزهايى كه در دل دارد، بيرون مى‏ريزد؛ مانند پاره‏هاى طلا و نقره. آن‏گاه قاتل مى‏آيد و چنين مى‏گويد: براى اينها دست به قتل زدم و كسى كه قطع رحم كرده است؛ مى‏گويد: اين باعث قطع رحم شده بود. دزد مى‏گويد: براى اين دستم بريده شد. پس همگى طلا را رها مى‏كنند و چيزى از آن بر نمى‏دارند». [13]



زيد زراد مى‏گويد: به امام صادق(ع) عرض كردم: بيم آن داريم كه از مؤمنان نباشيم. فرمود: «چرا؟» عرض كردم: چون در ميان خود، كسى را نمى‏يابيم كه برادر دينى خود را بر درهم و دينارش برترى دهد و مى‏بينيم كه درهم و دينار در نزد ما برترى دارد بر برادر مؤمنى كه ميان ما و او را دوستى و ولايت اميرمؤمنان(ع) پيوند زده است.
حضرت فرمود: «خير، شما مؤمن هستيد؛ ولى ايمانتان كامل نمى‏گردد، مگر آن كه قائم ما ظهور كند. در آن هنگام، خداوند در شما بردبارى و شكيبايى پديد مى‏آورد و آن‏گاه مؤمن كامل خواهيد شد». [14]