جنگ علي علیه السلام با مارقين
پس از تعيين حکمين، شش هزار تن از فرمان حضرت امير علیه السلام سرباز زدند؛ و در حروراء که قريه‏اي است نزديک کوفه جمع شدند؛ و گفتند لا حکم الا لله و تعيين حکمين براي حکم خدا کفر است؛ و اين طايفه را خوارج و مارقين گويند، حضرت امير علیه السلام نزد ايشان آمده خطبه بليغه‏اي انشاء فرمود، و آنان را موعظه نمود تا از راي خود بازگشتند، و چون خبر رسيد که ابوموسي علي علیه السلام را از خلافت خلع کرده، باز از کوفه بيرون شدند و سر از اطاعت آن حضرت پيچيدند.
پس آن حضرت ابن‏عباس را به سوي ايشان فرستاد؛ تا با ايشان مباحثه نمايد، و از علت مخالفت سئوال کند، ابن‏عباس نزد ايشان رفت و از سبب خروج پرسش کرد: و حضرت امير علیه السلام هم صداي ايشان را مي‏شنيد. گفتند،شش امر از علي صادر شده: که هر يک سبب کفر او است.
1- در نامه‏اي که براي صلح نوشتند؛ چون عمرعاص اعتراض کرد که ما تو را اميرالمؤمنين نمي‏دانيم، چرا آن حضرت اين نام را محو کرد، پس خود را اميرالمؤمنين نمي‏دانست،
2- به حکمين فرمود هر که را امام مي‏دانيد آن را به امامت ثبت کنيد، پس معلوم مي‏شود در امامت خود شک داشته.
3- آنکه ما او را از همه کس بالاتر مي‏دانستيم چرا حکم اختيار کرد
4- آنکه در حکم خدا چرا حکم معين نمود
5- در غنائم جنگ جمل اسلحه و اموال را بين لشگريان قسمت نمود ولي زنان و کودکان را برقيمت نگرفت.
6- چرا وصيت پيغمبر صلي الله عليه و آله و سلم را ضايع نمود
چون ابن‏عباس خبر آورد. فرمود به ايشان بگو به حکم خدا راضي هستيد گفتند آري - پس آن حضرت جواب ايشان را دادند و جوابهاي او چنين است.
1- نظير اين امر در جنگ حديبيه براي پيغمبر صلي الله عليه و آله و سلم واقع شد که چون صلح نامه آن حضرت را با کفار قريش نوشتيم بسم الله الرحمن الرحيم. هذاما اصطلح عليه محمد رسول‏الله حاص بن احنف و سهيل بن عمرو اعتراض کردند که رحمن و رحيم را ندانيم و شما را نيز رسول خدا نمي‏دانيم، پس به فرمان پيغمبر صلي الله عليه و آله و سلم بسم‏الله را محو کردم و نوشتم باسمک اللهم و چون نام رسول‏الله را محو نکردم حضرت به دست خود آن را محو نمود و فرمود نام مرا بنويس؛ پس از آن فرمود يا علي مثل اين اعتراض بر تو هم وارد مي‏شو پس اين عمل مانند عمل پيغمبر صلي الله عليه و آله و سلم است.
2- با اينکه خداوند مي‏داند که پيغمبر صلی الله علیه و آله و سلم و دين او بر حق است براي مصلحتي در آيه 43 سوره 34 سبا مي‏فرمايد و انا أو أياکم أياکم لعلي هدي أو في ضلال مبين يعني، ما يا شما بر هدايتيم يا در گمراهي آشکارا.
3- پيغمبر صلي الله عليه و آله و سلم در جنگ بني‏قريظه: سعد بن معاذ را به حکميت قبول نمود.
4- آنکه براي حکم خدا حکم قبول نکردم، بلکه براي حفظ خون مردم بود و خداوند براي کفاره صيد حيوانات حرم حيواني اهلي که دو عادل حکم کنند که مانند آن صيد است تعيين فرموده، و مسلم است که خون مسلمين اهم از خون حيواني است.
5- اطفال و زنان را برقيت نگرفتم براي سه جهت، 1- منتي بر ايشان باشد. 2- آنکه بزرگان طغيان داشتند و زنان و کودکان بي‏تقصير بودند 3- اگر زنان را برقيت مي‏گرفتم، عايشه زوجه‏ي پيغمبر صلي الله عليه و آله و سلم را کدام شماها قبول مي‏کرديد.
6- آنکه من وصيت پيغمبر صلی الله علیه و آله و سلم را ضايع نکردم، بلکه چون مردم از من اعراض کردند، من تنها ماندم، و ديگران را بر من مقدم داشتند، و عمل به وصيت از قدرت من خارج شد.
پس دو هزار ايشان تائب شدند و چهار هزار ديگر در نهروان رفته؛ با عبدالله بن وهب روسبي، و حرقوص بن زهير بجلي، معروف به ذوالثديه، بيعت کردند.
و حضرت امير علیه السلام از عقب ايشان رفت، و هزار و هشتصد از ايشان را به قتل رسانيد و باقي ايشان به اين اعتقاد ماندند.