اصل - فقتل من قتل و سبي من سبي و اقصي من اقصي
اعراب - الفاء للتفريع، و قتل و سبي و اقصي ماض مجهول
و من موصول نايب للفاعل وصلته جملة فعلية معهودة.
ترجمه - پس کشته شدند آن کساني که کشته شدند، و اسير شدند آنانکه اسير شدند، و از وطن آواره شدند آن کساني که از وطن آوارده شدند.
شرح: دشمنان دين، اولاد پيغمبر صلي الله عليه و آله و سلم را سه دسته کردند، يک دسته را مانند علي و حسن و حسين و ساير ائمه و سادات بني‏الحسن کشتند و يک دسته را مانند اهل بيت سيدالشهداء اسير نموده شهر به شهر گردانيدند و دسته‏ي ديگر را از وطن آواره کردند، حضرت امير علیه السلام در نجف دفن شد و سيدالشهداء علیه السلام در کربلا. و امام موسي علیه السلام و امام جواد علیه السلام در کاظمين و امام رضا علیه السلام در خراسان و امام علي النقي علیه السلام و امام حسن عسکري علیه السلام در سامراء دفن شدند؛و امامزادگان و سادات از ترس دشمنان متفرق در بلاد گرديدند.
منهال بن عمر طائي در مسجد جامع شام و به قولي در بازار، کنار خرابه خدمت حضرت زين‏العابدين علیه السلام رسيد، ديد به عصا تکيه داده و ساق‏هاي پاي او مانند دو ني، ضعيف و باريک شده و خون از او مي‏ريخت و رنگ آن حضرت زرد گرديده؛ عرض کرد (کيف اصبحت) چگونه صبح کرديد. فرمود، چگونه باشد حال کسي که اسير يزيد است، زنان و کودکان ما تا حال غذائي سيرنخورده، و چادر تمامي به سر ندارند، و هميشه مشغول نوحه و گريه مي‏باشند. مثل ما اهل بيت مثل بني‏اسرائيل شده که فرعونيان پسران ايشان را کشتند و زنها را با ذلت باقي مي‏گذاشتند.
عرب به واسطه پيغمبر صلي الله عليه و آله و سلم بر عجم افتخار کردند و قريش به نام آن حضرت بر عرب مباهات نمودند، و ما که خانواده آن حضرت باشيم بعضي را به قتل رسانيده و دسته‏اي را اسير واطراف شهرها گردانيدند، و حق ما را غصب نمودند و بالاي منبرها؛ ما و پدران ما را سب و شتم مي‏کنند، و هرگاه يزيد ما را بطلبد ما را گمان آن است که براي قتل مي‏طلبد، بعد فرمود انا لله وانا اليه راجعون اي منهال مهيار شاعر خوب گفته است.

يعظمون له اعواد منبره
و تحت أرجلهم أولاده وضعوا

باي حکم بنوة يتبعونکم
و فخرکم أنکم صحب له تبع

يعني اين امت براي احترام پيغمبر صلي الله عليه و آله و سلم چوبهاي منبر او را تعظيم مي‏کنند، ولي اولاد او را زير پاي نهادند، فرزندان او درهر حکمي بايد تابع شما باشند. با اينکه فخر شما آن است که از تابعين و اصحاب اوئيد، منهال گفت حال به کجا مي‏رويد، فرمود دراينجائي که ما را منزل داده‏اند سقف ندارد و آفتاب ما را اذيت مي‏کند، از شدت ضعف براي استراحخت بيرون آمده‏ام و بايد زود به آن مکان برگردم.
ناگاه زني بيرون آمده صدا زد که به کجا مي‏روي. کنايه از آنکه برگرد به خرابه مي‏ترسم غلامان يزيد تو را اذيت نمايند.
اصل - و جري القضاء لهم بما يرجي له حسن المثوبة اذ کانت الارض لله يورثها من يشاء من عباده، و العاقبة للمتقين و سبحان ربنا ان کان وعد و ربنا لمفعولا و لن يخلف الله وعده و هو العزيز الحکيم اعراب - قوله لهم اللام للنفع و متعلق بقوله جري - و ما موصوله. و يرجي مضارع مجهول وصلة و نايب فاعله حسن، و اللام في قوله - له للعلية و الهاء عائد و اذ تعليليه مضائة الي الجمله و يورثها استيناف و من مفعول و موصول و العايد ضمير محذوف و الاصل يشاعم و من عباده جار و مجرور و بيان للموصول و سبحان مفعول مطلق للفعل المحذوف. و مضاف - و ان مخففة و اللام المفتوحه هو الفارقة بين ان المخففه و النافية و هل هي اللام المؤکده و الزائده خلاف ترجمه - و قضا و تقدير حق براي ايشان جاري شد به مصيباتي که در مقابل آن اميد سزاي نيک و عاقبت خوبي مي‏باشد. زيرا که زمين ملک خداوند است و آن را ميراث هر که بخواهد از بندگان خود قرار مي‏دهد. و عاقبت کار براي پرهيزکاران است. و منزه است خداي ما از عجز. به درستي که وعده‏ي خدا عملي خواهد شد. و خدا در وعده خود خلف نمي‏کند. و او است غالب و حکيم.