ادريس‏عليه السلام جدّ پدر نوح‏عليه السلام است که نامش اخنوخ بوده، خداوند او را به جايگاه بلندي بالا برد؛ گفته مي‏شود: به آسمان چهارم بالا رفت. و گفته مي‏شود که به آسمان ششم برده شد. در مجمع البيان از مجاهد نقل کرده که گفت: ادريس به آسمان بالا برده شد، همان‏گونه که عيسي به آسمان برده شد، و او زنده است و نمرده. و ديگران گفته‏اند: بين آسمان چهارم و پنجم قبض روح شده است. اين معني از امام باقرعليه السلام نيز روايت شده است. [1] قائم‏عليه السلام را نيز خداوند به جايگاه والايي به آسمان برد.
ادريس‏عليه السلام را خداوند بر بال فرشته‏اي نشانيد که در فضاي آسمان او را به پرواز درآورد، چنان‏که علي بن ابراهيم قمي از پدرش از محمد بن ابي عمير از کسي که براي او حديث گفته بود، نقل کرده که گفت: امام ابوعبد اللَّه صادق‏عليه السلام فرمود: خداوند تبارک و تعالي بر فرشته‏اي از فرشتگان غضب کرد و بال‏هايش را بُريد، و او را در يکي از جزيره‏هاي دريا افکند؛ پس زماني طولاني - که خدا مي‏داند - در آن دريا ماند. و چون خداوند ادريس را به رسالت برانگيخت، آن فرشته نزد وي آمد و گفت: اي پيغمبر خدا! دعا کن خداوند از من راضي شود و بال‏هايم را برگرداند. ادريس فرمود: آري، [چنين خواهم کرد] . آن‏گاه از پروردگار درخواست نمود، و خداوند بال‏هاي آن فرشته را بازگرداند و از او راضي شد، سپس آن فرشته به ادريس گفت: آيا حاجتي داري؟ فرمود: آري! دوست دارم مرا به آسمان بالا ببري تا به ملک الموت نگاه کنم، چون با ياد او زندگي ندارم. پس فرشته او را برگرفت و بر بال‏هاي خود به آسمان‏ها برد تا به آسمان چهارم رسيد که ناگهان ديد ملک الموت سر خود را از روي تعجب حرکت مي‏دهد. ادريس بر ملک الموت سلام کرد و به او گفت:


چرا سرت را تکان مي‏دهي؟ گفت: چون خداوند به من امر فرمود که تو را بين آسمان چهارم و پنجم قبض روح کنم. گفتم: پروردگارا! چگونه اين کار را انجام دهم و حال آن‏که غلظت آسمان چهارم به مقدار پانصد سال راه است و از آسمان چهارم تا آسمان سوم مقدار پانصد سال راه است و غلظت آسمان سوم نيز پانصد سال است، و هر آسمان از مابين آن به همين ترتيب است، اين چگونه شدني است؟ سپس او را بين آسمان چهارم و پنجم قبض روح نمود. و همين است که خداوند مي‏فرمايد: «وَرَفَعْناهُ مَکاناً عَلِيّاً»؛ و ما او را به جايگاه بلندي رسانيدم. و بدين جهت او را ادريس ناميدند که کتاب‏هاي بسيار درس مي‏گفت. [2] و گفته مي‏شود که او در بهشت زنده است، و اين قول مروي از ابن عباس است.


قائم‏عليه السلام را هم روح القدس بر بال خود گرفت و به آسمان‏ها برد. در حديثي که در کتاب کمال الدين از حکيمه نقل شده، در باب ميلاد حضرت قائم‏عليه السلام آمده است: پس امام حسن عسکري‏عليه السلام فرزندش را گرفت، در حالي که کبوترها بالاي سرش پرواز مي‏کردند، آن‏گاه امام به يکي از کبوترها بانگ زد که: او را بردار و حفظ کن و هر چهل روز به ما برگردان. آن کبوتر او را برگرفت و به سوي آسمان پرواز کرد؛ بقيه کبوترها نيز پيروي کردند. آن‏گاه شنيدم که حضرت ابومحمد (امام عسکري‏عليه السلام) مي‏فرمود: تو را به کسي مي‏سپارم که مادر موسي فرزنش را به او سپرد. نرجس گريه کرد، آن حضرت به او فرمود: آرام باشد که شير جز از پستان‏هاي تو بر او حرام است و به زودي به تو باز خواهد گشت، چنان‏که موسي به مادرش بازگردانده شد. خداي - عزّوجلّ - مي‏فرمايد: «فَرَدَدْناهُ إِلي أُمِّهِ کَيْ تَقَرَّ عَيْنُها وَلا تَحْزَنَ»؛ [3] سرانجام ما او را به مادرش بازگردانديم تا ديده‏اش روشني يابد، و غمگين نشود.
حکيمه گويد: عرض کردم: اين پرنده چيست؟ فرمود: اين روح القدس است که موکّل به امامان است. آن‏ها را تسديد و توفيق مي‏دهد و به علم تربيت مي‏کند.... [4] .


ادريس‏عليه السلام از قومش غايب شد، هنگامي که مي‏خواستند او را بکشند - چنان‏که در حديثي از حضرت باقرعليه السلام آمده است -. قائم‏عليه السلام نيز همين‏طور، هنگامي که دشمنان مي‏خواستند آن حضرت را بکشند، غايب شد. چنان‏که در بحث ظلم دشمنان بر آن حضرت در حرف «ظ» گذشت.
غيبت ادريس‏عليه السلام به طول انجاميد به حدّي که شيعيان و پيروان او در سختي و شدّت و فشار واقع شدند. قائم - عجّل اللَّه فرجه الشريف - نيز غيبتش طولاني است تا جايي که شيعيانش به منت‏هاي سختي و فشار و مشقّت واقع شوند. در بحار از پيغمبر اکرم‏صلي الله عليه وآله روايت شده که فرمود: پيوسته وضع شما چنين خواهد بود تا اين‏که در ميان فتنه و جور، کسي متولّد شود که مردم او را نشناسند. آن‏گاه زمين به حدّي از ظلم و ستم پر شود که هيچ کس نتواند «اللَّه» بگويد [و نام حقّ ببرد] سپس خداوند - عزّوجلّ - مردي از من و از عترت من برانگيزد که او زمين را پر از عدل سازد، هم‏چنان که قبل از او آن را پر از ظلم و ستم کرده باشند. [5] .


و از امير المؤمنين‏عليه السلام مروي است که فرمود: البته زمين پر از ظلم و جور مي‏شود، تا جايي که کسي - جز مخفيانه - اللَّه نگويد. سپس خداوند قومي صالح را مي‏آورد که آن را پر از قسط و عدل نمايند، چنان‏که پر شده است از ظلم و جور. و در حرف «ف» بعضي دلايل گذشت.
وقتي غيبت ادريس‏عليه السلام به طول انجاميد، مردم بر توبه اتفاق کردند و به سوي خدا بازگشتند؛ خداوند متعال هم او را ظاهر ساخت و شدّت و بدي را از آنان دور کرد. قائم - عجّل اللَّه فرجه الشريف - نيز همين طور است که اگر مردم بر توبه اتّفاق کنند و تصميم قطعي بر ياري‏اش داشته باشند، خداي تعالي او را ظاهر خواهد ساخت - که ان شاء اللَّه در بخش هشتم مطالبي در اين باره خواهد آمد.
هنگامي که ادريس‏عليه السلام ظهور کرد، پادشاه ستمگر و مردم براي او تسليم شدند. قائم - عجّل اللَّه فرجه الشريف - نيز چنين است: هرگاه ظاهر شود، پادشاهان و امراي جبّار و مردم عالم به آن حضرت مي‏گروند و سر فرود مي‏آورند. اگر بخواهيد بيش از اين بر احوال
ادريس اطلاع يابيد به کتاب‏هاي مفصلي مانند کمال الدين و بحار و حيات القلوب مراجعه کنيد، ما اگر بيش از اين در اين باره مطالبي ذکر کنيم از منظور اصلي‏مان مي‏مانيم، لذا به همين مقدار اکتفا مي‏کنيم، اميد آن‏که خداوند ما را با اولياي خود محشور گرداند.