راجع به مهدی موعود احادیث زیادی از پیغمبر اکرم (ص) صادر شده که سنی و شیعه آنها را نقل کرده اند. هر کس در آنها دقت کند برایش روشن می شود که: موضوع مهدی و قائم، در زمان پیغمبر اسلام امر مسلمی بوده است. مردم در انتظار شخصی بوده اند که برای اقامۀ حق و ترویج و بسط خداپرستی و اصلاح عالم و دادخواهی قیام کند. به طوری این عقیده در بین مردم شایع بود که اصلش را مسلم دانسته از فروعاتش بحث می کردند. گاهی می پرسیدند: مهدی موعود از چه نسلی به وجود خواهد آمد؟ گاهی از نام و کنیه اش سئوال می نمودند. گاهی می پرسیدند چرا مهدی نامیده شده است؟ گاهی زمان نهضت و علائم ظهورش را می پرسیدند. گاهی می گفتند: آیا مهدی و قائم یکی است یا نه؟ گاهی از علت غیبت و وظائف آن ایام جویا می شدند. پیغمبر (ص) هم گاه و بی گاه، از آن وجود مقدس خبر می داد. می فرمود: مهدی موعود از نسل من و از فرزندان فاطمه و حسین به وجود خواهد آمد. گاهی نام و کنیه اش را بیان می داشت و گاهی علائم و مشخصات دیگرش را بیان می کرد.



مذاکره صحابه و تابعین


پس از وفات رسول اکرم (ص) داستان مهدویت همواره بین اصحاب بزرگ آن جناب و تابعین، مورد تسلم و بحث بوده است. از باب نمونه اسامی گروهی از آنان را تذکر می دهیم:


ابوهریزه می گوید: در بین رکن و مقام با مهدی بیعت می شود. [1]


ابن عباس به معاویه می گفت: مردی از ما، در آخرالزمان، مدت چهل سال خلافت می کند. [2]


ابومعبد می گوید: به ابن عباس گفتم: از مهدی برایم چیزی بگو، گفت: امیدوارم چندی نگذرد که خدا جوانی را از خانواده ما مبعوث کند تا فتنه ها را از بین ببرد. [3]


ابن عباس میگفت: مهدی از قریش و از فرزندان فاطمه است. [4]


عمار یاسر می گوید: هنگامی که نفس زکیه کشته شود منادی از آسمان ندا می کند که: امیر شما فلان شخص است. بعد از آن، مهدی ظاهر می شود و دنیا را پر از عدل و داد می کند. [5]


عبدالله بن عمر نامی از مهدی برد پس عربی گفت: مهدی معاویه بن ابی سفیانست. عبدالله گفت: چنین نیست بلکه مهدی کسی است که عیسی بوی اقتدا می کند. [6]


عمر بن قیس می گوید: به مجاهد گفتم: آیا راجع به مهدی خبری داری؟ زیرا من قول شیعیان را تصدیق نمی کنم. گفت: آری، یکی از اصحاب رسول خدا به من خبر داد که مهدی خروج نمی کند تا اینکه نفس زکیه کشته شود. آن گاه قیام می کند و زمین را پر از عدل و داد می نماید. [7]


عمیره دختر نفیل می گوید: از دختر حسن بن علی شنیدم که می گفت: این امریکه در انتظارش هستید واقع نمی شود مگر وقتیکه بعضی از شما از بعض دیگر برائت جویند و همدیگر را لعنت کنند. [8]


ابوالفرج اصفهانی می نویسد: فاطمه دختر حسین بن علی قابلگی زنان بنی هاشم را افتخاراً انجام می داد، فرزندانش اعتراض نموده می گفتند: می ترسیم جزء قابله های رسمی شمرده شوی، در پاسخ می گفت: گم شده ای دارم هر وقت آن را یافتم از این شغل دست می کشم. [9]


قتاده می گوید: بابن مسیب گفتم: وجود مهدی حق است؟ پاسخ داد: آری، از قریش و فرزندان فاطمه است. [10]


طاوس می گفت: آرزو دارم زنده بمانم تا مهدی را درک کنم. [11]


زهری می گفت: مهدی از اولاد فاطمه است. [12]


ابوالفرج می نویسد: ولید بن محمد موقری نقل کرده که بازهری بودم که صدای غوغایی بلند شد. پس به من گفت: ببین چه خبر است؟ من جستجو نموده گفتم: زید بن علی کشته شده سرش را آورده اند. زهری با ناراحتی اظهار داشت: چرا این خانواده عجله می کنند؟ عجله، بسیاری از آنانرا به هلاکت افکند. گفتم آیا سلطنت به ایشان خواهد رسید؟ پاسخ داد: آری. زیرا علی بن الحسین از پدرش و او از فاطمه برایم روایت نموده که پیغمبر اکرم (ص) به فاطمه فرمود: مهدی موعود از اولاد تو خواهد بود. [13]


ابوالفرج از مسلم بن قتیبه روایت کرده که گفت: روزی بر منصور وارد شدم، پس به من گفت: محمد بن عبدالله خروج کرده خودش را مهدی می پندارد، ولی به خدا قسم او مهدی نیست بلکه موضوعی را فقط به تو می گویم و به اَحدی دیگر نگفته و نخواهم گفت و آن این است که فرزند منهم مهدی موعود روایات نیست لیکن او را از باب تفأل مهدی نامیدم. [14]


ابن سیرین می گفت: مهدی موعود از این امت است. اوست که بر عیسی بن مریم امامت می کند. [15]


عبدالله بن حارث می گفت: مهدی در سن چهل سالگی قیام می کند و شبیه به بنی اسرائیل می باشد. [16]


ارطاه می گفت: مهدی در سن بیست سالگی قیام می کند. [17]


کعب می گفت: علت تسمیۀ مهدی این است که به امور مخفی هدایت می شود. [18]


عبدالله بن شریک می گفت: پرچم رسول خدا در نزد مهدی است. [19]


طاوس می گفت: علامت مهدی اینست که بر فرمانداران خویش سخت گیری می کند. در بذل اموال سخاوت دارد و نسبت به درماندگان مهربان است. [20]


زهری می گفت: مهدی از اولاد فاطمه می باشد. [21]


حکم بن عیینه می گوید: به محمد بن علی گفتم: ما شنیده ایم یکی از شما اهل بیت خروج می کند و عدل و داد را بر پا می سازد، آیا این موضوع صحت دارد؟ فرمود: ما هم در این انتظار و امید بسر می بریم. [22]


سلمۀ بن زفر می گوید: روزی در نزد حذیفه گفته شد که: مهدی خروج نموده.


پس حذیفه گفت: اگر مهدی قیام کند در حالیکه شما قریب العهد به رسول خدا هستید و اصحاب آن جناب در میان شما زندگی می نمایند، واقعاً سعادتمند شده اید. نه، چنین نیست، مهدی ظهور نمی کند تا وقتی که مردم از شرور و تعدیات به ستوه آیند و هیچ غائبی از وی محبوب تر و عزیزتر نباشد. [23]


جریر در نزد عمر بن عبدالعزیز شعری را خواند که ترجمه اش این است: وجود تو برکت دارد و سیره و رفتارت رفتار مهدی است. با هوای نفس مخالفت می کنی و شب را به خواندن قرآن می گذرانی. [24]


ام کلثوم بنت وهب می گوید: در روایات وارد شده که: شخصی بر دنیا حکومت خواهد نمود که همنام رسول خداست. [25]


محمد بن جعفر می گوید: شرح گرفتاری های خودمان را برای مالک بن انس نقل نمودم. گفت صبر کنید تا تأویل آیه «و نرید ان نمن علی الذین استضعفوا فی الارض ونجعلم ائمه و نجعلهم الوارثین» آشکار گردد.[26]


فضیل بن زبیر می گوید: از زید بن علی شنیدم که می فرمود: شخصی که مردم در انتظارش هستند از اولاد حسین بن علی به وجود خواهد آمد.[27]


محمد بن عبدالرحمان بن ابی لیلی میگفت: به خدا سوگند: مهدی جز از اولاد حسین نخواهد بود. [28]