دکتر: من شنیده ام چون امام حسن عسکری (ع) بدون فرزند از دنیا رفت، گروهی سود طلب مانند عثمان بن سعید، برای حفظ مقام خویش داستان غیبت مهدی را جعل نموده و در بین مردم شایع کردند.
هوشیار: پیغمبر اکرم و ائمه اطهار علیهم السلام قبلاً غیبت مهدی را پیش بینی کرده و به مردم اطلاع داده بودند از باب نمونه:
پیغمبر (ص) فرمود: سوگند به خداییکه مرا برای بشارت برانگیخت: قائم فرزندان من بر طبق عهدی که به او می رسد غائب می شود، به طوریکه بیشتر مردم خواهند گفت: خدا به آل محمد احتیاجی ندارد و دیگران در اصل تولدش شک می کنند. پس هر کس زمان غیبت را ادراک نمود باید دینش را نگهداری کند و شیطان را از طریق شک به خود راه ندهد مبادا که او را از ملت من بلغزاند و از دین خارج سازد. چنانکه قبلاً پدر و مادر شما را از بهشت بیرون کرد. خدا شیطان را دوست و فرمانروای کفار قرار داده است.[1]
اصبغ بن نباته نقل می کند که: امیرالمؤمنین (ع) حضرت قائم را یاد کرده فرمود: آگاه باشید که آن جناب به طوری غائب می شود که شخص نادان خواهد گفت: خدا بآل محمد احتیاجی ندارد. [2]
امام صادق (ع) فرمود: اگر خبر غیبت امام خود را شنیدید انکار نکنید [3] و «88» حدیث دیگر.
از جهت این احادیث بود که مسلمین غیبت را برای قائم ضروری و از خصائص او می دانستند حتی کسانی را که احتمال مهدویت درباره شان می دادند وادار به غیبت می کردند. ابوالفرج اصفهانی نوشته است: عیسی بن عبدالله نقل کرده که محمد بن عبدالله بن حسن از همان ایام کودکی در حالت غیبت و اختفا زندگی می کرد و مهدی نامیده شد. [4]
سید محمد حمیری می گوید: من درباره محمد بن حنیفه غلو داشتم و عقیده مند بودم که غائب است. تا مدتی بدین عقیده غلط معتقد بودم تا اینکه خدا بر من منت نهاد و بوسیلۀ جعفر بن محمد صادق (ع) از آتش نجاتم داد و به راه راست هدایتم نمود. داستان از این قرار بود که وقتی امامت جعفر بن محمد با دلیل و برهان برایم ثابت شد، روزی به آن حضرت عرض کردن یابن رسول الله! در موضوع غیبت احادیثی از پدرانت به ما رسیده است و وضوع آن را حتمی شمرده اند، خواهشمندم بفرمایید که غیبت مذکور درباره چه شخصی به وقوع خواهد پیوست؟ امام صادق پاسخ داد: آن غیبت برای ششم از فرزندان من اتفاق خواهد افتاد و اوست امام دوازده بعد از رسول خدا که اولشان علی بن ابیطالب و آخرشان قائم بحق و بقیه الله و صاحب الزمان است. به خدا سوگند اگر غیبتش باندازه عمر نوح طول بکشد از دنیا خارج نمی شود تا اینکه ظاهر گردد و دنیا را پر از عدل و داد نماید.
سید حمیری می گوید: وقتی این مطلب را از مولایم جعفر بن محمد شنیدم حق برایم آشکار شد و به دست آنجناب از عقیده سابقم توبه کردم و در این موضوع اشعاری را سرودم. [5]
پس داستان غیبت مهدی موعود به دست عثمان بن سعید تأسیس نشده بلکه خداوند متعال غیبت را برایش مقدر نموده و پیغمبر اکرم (ص) و ائمه اطهار علیه السلام، قبل از تولد پدرش آن را به مردم اطلاع داده بودند.
طبرسی علیه الرحمه می نویسد: اخبار غیبت ولی عصر قبل از تولد خودش و تولد پدر و جدش صادر شده و محدثین شیعه آنها را در اصول و کتاب هایی که در عصر امام باقر و صادق علیهم السلام تألیف شده است ضبط نموده بودند. از جمله ثقات محدثین حسن بن محبوب است. وی در حدود صد سال قبل از زمان غیبت، کتاب «مشیخه» را تألیف نموده و اخبار غیبت را در آن ثبت کرده است.
از جمله آن ها این حدیث است:
ابوبصیر می گوید: خدمت امام صادق (ع) عرض کردم: حضرت ابوجعفر می فرمود: قائم آل محمد دو غیبت دارد، یکی طولانی و دیگری کوتاه. پس حضرت صادق فرمود: آری یکی از آن دو غیبت از دیگری طولانی تر می شود. بعد از آن می نویسد: ملاحظه کنید با پیش آمدن دو غیبت برای فرزند امام حسن عسکری (ع) چگونه مصدق این احادیث ظاهر گشت!!. [6]
محمد بن ابراهیم بن جعفر نعمانی که در زمان غیبت صغری تولد یافته و در هنگام تألیف کتاب «غیبت» هشتاد و چند سال از عمر شریف امام زمان می گذشته است، در کتاب مذکور صفحه شش می نویسد: ائمه اطهار علیهم السلام وقوع غیبت امام زمان را قبلاً خبر داده بودند، اگر غیبت آنجناب اتفاق نمی افتاد، خود این موضوع، برای بطلان عقیده امامیه شاهدی می شد لیکن خداوند متعال به واسطه غائب نمودن آن حضرت، صحت اخبار ائمه را آشکار ساخت.
[1] قال رسول الله صلی الله علیه و آله: والذی بعثنی بالحق بشیراً لیغیبن القائم من ولدی بعهد معهود الیه منی حتی یقول اکثرالناس: مالله فی آل محمد حاجه، ویشک آخرون ولادته. فمن ادرک زمانه فلیتمسک بدینه ولایجعل للشیطان علیه سبیلا بشکه فیزیله عن ملتی و یخرجه من دینی فقد اخرج ابویکم من الجنه من قبل، و ان الله عزوجل جعل الشیاطین اولیاء للذین لایؤمنون – اثبات الهداه ج 386
[2] اثبات الهداه ج 6 ص 393
[3] محمد بن مسلم قال سمعت اباعبدالله (ع) یقول: ان بلغکم عن صاحبکم غیبه فلاتنکروها – اثبات الهداه ج 6 ص 350
[4] مقاتل الطالبیین ص 165
[5] اشعاریکه سید حمیری در این مورد سروده مفصل است. بخشی از آنها ذیلاً نقل می شود تا روشن شود که موضوع غیبت از علائم و خصائص حتمی مهدی موعود بوده است.
و ما کان قولی فی ابن خوله مبطنا معائذه منی لنسل المطیب
ولکن روینا عن وصی محمد و ما کان فیما قال بالمتکذب
بان ولی الله یفقد لایری سنین کفعل الخائف المترقب
فتقسم اموال الفقید کأنما یغیب بین الصفیح المنصب
فیمکث حیناً ثم ینبع نبعه کنبعه جدی من الافق کوکب
یسیر بنصر الله من بیت ربه علی سؤدد منه و امر مسبب
یسیر الی اعدائه بلوائه فیقتلهم قتلا کحران مغضب
فلما روی ان ابن خوله غائب صرفنا الیه قولنا لم تکذب
وقلنا هو المهدی والقائم الذی یعیش به من عدله کل مجدب
فان قلت لا فالحق قولک و الذی امرت فحتم غیرما متعصب
واشهد ربی ان قولک حجه علی الناس طراً من مطیع و مذنب
بان ولی الامر و القائم الذی تطلع نفسی نحوه ینطرب
له غیبه لابد من ان یغیبنا فصلی علیه الله من متغیب
فیمکث حیناً ثم یظهر حینه فیملک من فی شرقها و المغرب
بذلک ادین الله سراً و جهره ولست و ان عوقبت فیه بمعنب
(کتاب کمال الدین تألیف شیخ صدوق چاپ سال 1378 ج 1 ص 112-115)
[6] کتاب «اعلام الوری» تألیف طبرسی علیه الرحمه، ط تهران سال 1338 ص 416